Ta wyjątkowa rzeźba wykonana z hebanu przyciąga uwagę swoją smukłą, wydłużoną formą i charakterystyczną ekspresją stylu „shetani”. Przedstawia postać Toklosza opiekuna domowego ogniska, który według wierzeń ma chronić mieszkańców przed negatywną energią, złymi ludźmi i duchami. Sylwetka jest celowo zdeformowana i przerysowana: wydłużone kończyny, wyrazista twarz i dynamiczna postura nadają jej niepokojący, a zarazem fascynujący charakter, typowy dla sztuki Makonde.

Rzeźba powstała w północnym Mozambiku, w prowincji Cabo Delgado, gdzie artyści z plemienia Makonde od pokoleń tworzą unikatowe dzieła z drewna hebanowego. Materiał ten jest niezwykle twardy i wymagający, dlatego jego obróbka wymaga dużej precyzji, doświadczenia i cierpliwości. Każdy etap od nadania ogólnej formy toporkiem po dopracowanie detali dłutem odbywa się ręcznie, bez użycia maszyn, co sprawia, że każda figura ma indywidualny charakter i niepowtarzalną energię. W tej rzeźbie szczególnie wyczuwalna jest relacja między postacią a mniejszą figurą umieszczoną przy jej nodze, co można odczytać jako symbol opieki, odpowiedzialności i więzi. Toklosz nie jest tu tylko strażnikiem w sensie duchowym, staje się również wyrazem troski o bliskich i przestrzeń domową.

To przedmiot, który łączy w sobie siłę tradycji, kunszt rękodzieła i głęboką symbolikę. Jego obecność wnosi do wnętrza nie tylko estetykę afrykańskiej sztuki, ale także poczucie historii, znaczenia i autentyczności.

P/3223/B